‏إظهار الرسائل ذات التسميات اللغات الإفريقية. إظهار كافة الرسائل
‏إظهار الرسائل ذات التسميات اللغات الإفريقية. إظهار كافة الرسائل

الأحد، 13 يناير 2019

An kama masu taimakawa 'yan bindigar Zamfara a Legas

Rundunar ‘yan sandan Najeriya ta yi nasarar damke wasu mutane 4 da ke sana’ar saida shanu a mayankar dabbobi da ke karamar hukumar Agege a jihar Legas, bisa zargin mutanen suna taimakawa wasu 'yan bindigar da ke kai hare-hare a jihar Zamfara.



‘Yan sandan sun shaidawa manema labarai cewa, mutanen suna taimakawa ‘yan bindigar ne ta hanyar sayen Shanu da sauran dabbobi na sata da barayin ke satowa daga jihar ta Zamfara, da kuma wasu sassan arewacin Najeriya.
Binciken jami’an tsaron Najeriya ya kuma gano cewar, ‘yan bindigar suna amfani da kudaden shanun satar wajen sayen muggan makamai daga Libya, su kuma yi amfani da su wajen kai farmaki kan garuruwan Tsafe, Zurmi, Shinkafi, Maradun, Maru da Brinin-Magaji da ke jihar ta Zamfara.
Mutane hudun da aka kama a jihar at Legas, kamar yadda 'yan sanda suka bayyana, sun hada da Alawani Abubakar, Alhaji Ago Atine, Mohammed Shagari da kuma Bashiru Aliyu.



السبت، 12 يناير 2019

Hausawa (الهوساويون)

Al'ummar Hausa dai, al'umma ce dake zaune a arewa maso yammacin tarayyar Nijeriya da kudu maso yammacin jamhuriyyar Nijar. Al'umma ce mai dimbin yawa, sun bazu a cikin kasashen Afirka da kasashen Larabawa kuma a al'adance masu matukar hazaka, akalla akwai sama da mutane miliyan hamsin wadanda harshen Hausa shi ne asalin yarensu. A tarihi kabilar Hausawa na tattare a salasalar birane. Hausawa dai sun sami kafa daularsu ne tun daga shekarun 1300's, sa'adda suka sami nasarori da dauloli kamar su daular Mali, Songhai, Borno da kuma Fulani.


A farko-farkon shekaru na 1900's, a sa'adda kabilar Hausake yunkurin kawar da mulkin Aringizo na Fulani, sai Turawan Mulkin Mallaka na Birtaniya suka mamaye arewancin Nijeriya, da kuma kafa manufofin mulkin bayan gida, a bisa karkashen mulkin Birtaniya,'yan mulkin mallaka sai suka marawa Fulani baya na cigaba da manufofin Aringizon siyasarsu, har yanzu dai mulkin gamin gambiza tsakanin Hausawa da Fulani shi ne yayi kane-kane a arewacin Nijeriya.


Kodayake, Hausawa na farko-farko maharba ne, amma da zuwan Addinin Musulunci da kuma karbarsa da hannu bibbiyu ya sanya labari ya sha bambam.


Ginshikokin al'adun Hausawa na da mutukar jarunta, kwarewa da sanayya fiye da sauran al'ummar dake kewayenta.


Daura Kasace wacce a kasani mai dadewa da tarihi a kasar Hausawa.


Sana'ar noma ita ce babbar sana'ar Hausawa, sabo da ingancin noma; Hausawa ke wa sana'ar noma kirari da cewa, "na duke tsohon ciniki kowa ya zo duniya kai ya tarar", akwai kuma wasu sana'o'in kamar su sha'anin jimawatau harkar fatu, rini, sa'a da kira, fannonin dake mutukar samun cigaba a harkokin sana'o'in Hausawa. Hausawa dai sun jima da shahara wajen harkar fatauci kana kuma masu arziki na taka rawa a sha'anin yau da kullum, tare da masu mulki da masana.


Harshen Hausa shi ne mafi girma da kuma mafi sanayyar harshe a nahiyar Afirka, harshen hausa ya aro wasu kalmomi daga wasu harsuna musamman Larabci kana kuma harshen na tafiya tare da yanayin mu na zamani bisa al'adar cudeni-in cudeka. Harshen Hausa dai ya zama harshen yau da kullum ga miliyoyin jama'a da ba Hausawa bane a nahiyar Afirka.


Bugu da kari, akwai cincirindon al'ummar Hausawa a manyan biranen yammacin Afirka da arewacin Afirka da kuma yankunan cinikayyar al'ummar Hausawa da kuma yankunan da Hausawa suka jima suna bi a hanyar ta zuwa aikin Hajji. Akwai kuma rubutattun adabi masu zurfi da kasidodi da kuma rubuce-rubuce a rubutun ajami da aka buga tun kafin zuwan Turawa 'yan mulkin mallaka na Birtaniya. Har ila yau, kuma wani tsarin rubutu a ajami da aka kirkiro tun kafin zuwan Turawa, da ba kasafai ake amfani da shi ba yanzu.


Source: wekipedia

الخميس، 10 يناير 2019

Kasancewa cikin halin Kirki

Godiya ta tabbabta ga Ubangiji Allah Mai iko duka. Barkanmu da sake saduwa a wannan mako, inda za mu yi nazari a kan kasancewa cikin halin kirki.
Rashin hakuri da fushi da zamba da son kai da makamantansu, suna hana mutane da dama nuna halin kirki ga juna a yau. Nuna halin kirki bai zama abu ne da za mu yi wa juna ba, kan lallai sai ka samu abin hannu ba, nuna halin kirki abu ne mai sauki idan mutum na kaunar Ubangiji Allah a cikin zuciyarsa, kamar yadda za mu gani cikin Littafin Luka 10:27:
“Sai ya amsa ya ce, “Ka kaunaci Ubangiji Allahnka da dukan zuciyarka da dukan ranka da dukan karfinka da dukan hankalinka. Ka kuma kaunaci dan uwanka kamar kanka.”
Lallai ne idan mutum yana kaunar Allah a zuciyarsa zai so dan uwansa zai kuma nuna halin kirki ga jama’a, domin “kauna tana sa hakuri da kirki. kauna ba ta sa kishi, ba ta yin kumbura. kauna ba ta sa daga kai ko rashin kara, kauna ba ta sa son kai, ba ta jin tsokana, ba ta riko.  kauna ba ta sa yin farin ciki da mugunta, sai dai da gaskiya. kauna tana sa daurewa a cikin kowane hali da ban-gaskiya a cikin kowane hali, haka kuma sa zuciya a cikin kowane hali da jimiri a cikin kowane hali.” (1Korantiyawa 13:4-7).
ADVERTISEMENT
Ba za ka samu halin kirki a wurin da ba kauna ba, shi ya sa Littafi Mai tsarki ke koya mana hanyar nuna kauna ga junanmu ta wurin kaunar Ubangiji da dukan ranmu da kuma karfinmu.
Babu shakka a cikin harkokinmu na yau da kullum mutane kan iya saba mana ta hanyoyi da dama, yakan zama da wuya mu nuna halin kirki cikin irin wannan yanayi, amma idan muka dubi rayuwar manzo Bulus cikin wasikarsa ga Ikkilisiyar Allah a Koranti; 2 Korantiya 6:4-6: “Amma ta kowace hanya muna bayyana gaskiyarmu, a kan bayin Allah muke, ta matukar jurewa da shan wahala da kuntata da masifu da shan duka da shan dauri da yawan hargitsi da yawan fama da rasa barci da kuma rasa abinci.  Muna kuma bayyana gaskiyarmu ta halin tsarkaka da sani da hakuri da kirki da Ruhu Mai tsarki da sahihiyar kauna.”
Ubangiji Allah zai ba mu nasara, kada mu ji tsoro ko mu dauki irin wannan tsanani ya zama mana dalilin rashin nuna kirki ga jama’a, ba haka Ubangiji Yesu Almasihu ya nuna mana ba, da yana nan duniya, mu yi koyi da rayuwarsa, mu bi gurbin da ya nuna mana.
Idan har kana kiran kanka Kirista wato mai bin Yesu Kiristi na gaske, lallai ne fa ka zama mai bin gurbin da ya bar mana, shi ya sa Ruhu Mai tsarki ya bayana mana a fili halin mutuntaka da Albarkar Ruhu cikin Littafi Mai tsarki don ya jagorance mu. Yesu Almasihu ya yi zaman tsarki da kauna – har ma ga makiyansa, bai kaunaci ko nuna kirki ga almajiransa kadai ba, ya so dukan jama’a. “Sa’ar da kuwa Yesu yake cin abinci a gida, sai ga masu karbar haraji da masu zunubi da yawa sun zo, sun zauna tare da shi da almajiransa. Da Farisiyawa suka ga haka, sai suka ce wa almajiransa, “Don me malaminku yake ci tare da masu karbar haraji da masu zunubi?” Amma da Yesu ya ji haka ya ce, “Ai, lafiyayyu ba ruwansu da likita, sai dai marasa lafiya.” Matiyu 9:10-12). A wuri aiki, a hanya, kasuwa ko a gida kana nuna bambanci wurin yin kirki ga wani don shi ba dan uwanka ba? A rayuwarmu ta yanzu za ka ga mutane na nuna bambancin kabila, addini, jinsi da makamantansu. Wannan ba daidai ba ne musamman idan kana kiran kanka Kirista, ta wurin nuna kirki ga mutane musamman wadanda ba sa kaunarka, rayuwarka za ta zama abin koyi a gare su har ma za su samu tsira daga irin wannan halin mugunta, domin Littafi Mai tsarki bai koya mana rama mugunta da mugunta ba. 1 Bitrus 3:9: “Kada ku rama mugunta da mugunta, ko zagi da zagi, maimakon haka, sai ku sa albarka. Domin a kan haka ne musamman aka kira ku, ku kuma gaji albarka.”
Idan kana cike da halin kauna da kirki Ubangiji Allah zai goya maka baya cikin duk abin da kake yi, ba zai kuma bar magabci ya ci nasara bisa kanka ba – don kana bin tafarkinSa.
Mafi muhimmanci shi ne rayuwa cikin Ruhu, ta wurin yin haka ne za mu samu nasara cikin rayuwar da zai gamshi Ubangiji.  Romawa 8:9: “Amma ku kam, ba masu zaman halin mutuntaka ba ne, masu zaman Ruhu ne, in dai har Ruhun Allah yana zaune a zuciyarku. Duk wanda ba shi da Ruhun Almasihu kuwa, ba na Almasihu ba ne.”
Bari mu dauki lokaci mu yi nazari bisa ayoyin da muka dauko daga Littafi Mai tsarki:
Afisawa 4:31,32: “Ku rabu da kowane irin dacin rai da hassala da fushi da tankiya da yanke da kowace irin keta. Ku yi wa juna kirki, kuna tausayi, kuna yafe wa juna kamar yadda Allah Ya yafe muku ta wurin Almasihu.”
Kolosiyawa 3:12-14: “Saboda haka, sai ku dauki halin tausayi da kirki da tawali’u da salihanci da hakuri, idan ku zababbu ne na Allah, tsarkaka, kaunatattu, kuna jure wa juna, in kuma wani yana da kara game da wani, sai su yafe wa juna. Kamar yadda Ubangiji Ya yafe muku, ku kuma sai ku yafe. Fiye da wadannan duka, ku dau halin kauna, wadda dukan kammala take kulluwa a cikinta.”
Sai mu nemi nufin Ubangiji domin jagora cikin rayuwarmu ta yau da kullum don mu nuna kaunarSa da kuma kirki ga jama’a, amin.


الأربعاء، 9 يناير 2019

Masana sun gano yadda dan Adam zai samu tsawon rai

Nasarar da masanin kimiya dan kasar China ya samu ta sauya kwayoyin halittar wani jinjiri a cikin watan nuwamban da ya gabata, na ci gaba da bai wa sauran masana kwarin gwiwar cewa, abu ne mai yiyuwa a samu nasarar sauya kwayoyin halittar dan adam, wanda hakan zai ba shi damar yin rayuwa tsawon shekaru a duniya.

Masana na ganin cewa, samun nasarar gudanar da bincike domin sauya wasu daga cikin kwayoyin halittar dan adam, da suka hada da yin dashen kwakwalwa da tsawaita shekarun da mutun zai rayu a duniya da dai sauransu, wadannan abubuwa ne da za su iya yiyuwa nan ba da jimawa ba.

To sai dai nasarar binciken da wani dan kasar China mai suna He Jianjui ya yi ta fannin samar da jinjiri na farko da aka sauyawa kwayoyin halitta tare da hana shi kamuwa da kwayar cutar HIV a duk tsawon rayuwarsa, lamari ne da ya haddasa cece-ku-ce a tsakanin masana.

Yanzu haka dai kamfanonin da suka shahara ta fannin kimiya da fasaha a duniya irinsu Google da Tesla da kuma Calico, sun fara bayyana shawarsu ta ganin cewa sun bayar da tasu gudunmawa domin samun nasarar irin wannan bincike.

A cikin shekarun baya-bayan nan dai, ana samun raguwar shekarun da mutane ke rayuwa a Amurka, abin da ya kara zaburar da masana domin fara bincike a wasu jami’o’i da nufin gano yadda za a magance wannan matsala, kuma hanya daya ce masanan ke ganin cewa za a iya amfani da ita, wato sauya kwayoyin halittar dan Adam.


Source : rfi Muryar Duniya

 

 

 

 

معنى البدعة (Ma'anar Bidi'a)

BIDI'A BA MA'AUNIN AUNA AYYUKAN WADANDA BA MUSULMI BA NE..

Duk da dai ma'aunin da kuke amfani da shi a ma'anar Bidi'a a fahimtar ku ya sha bamban da wanda malamai -a fahimta ta- suke amfani da shi, duk da haka, ma'anonin duka biyu -da nawa da naka - ba za su yi aiki a nan ba, Saboda akwai aya a Alkur'ani Mai girma da take nuna cewa Allah bai zargi Kiristoci akan kirkirar ibada ba, bal ma, sigar ayar ta zo ne a siyaq din goranta masu ni'imomin da Allah ya yi masu, laifin su, ba shi ne kirkirar ibadar da ba a yi masu umurni ba, a'a, laifinsu kawai shi ne : bayan sun kirkiri ibadun, sun kasa lizimta akan su, sun kasa cigaba da aikata abin da suka kirkira.. Ga dai ma'anar ayar .

Allah Madaukakin Sarki a cikin suratul Hadid aya ta 27 yana cewa : ((.. Sannan muka turo wasu Manzannin mu a bayan su, muka turo Isah dan Maryam, muka ba shi Injila, muka sanya jinkai da tausayi a cikin zukatan wadanda suka bi shi, da kuma son ibadar - da su ne suka kirkiro su domin neman yardar Allah-, sai dai ba su kiyaye wannan ibada kamar yadda ta kamata ba, sai muka bai wa wadanda suka yi imani daga cikin su ladansu, amma mafi yawan cikinsu masu saba wa umurnin Allah ne..))

Saboda haka, idan Kiristoci sun kirkiri Bikin Kirsimeti domin tunawa da Annabi Isah AlaiHis salam, suka kuma yi ibadu a wannan lokacin, hakan ba zai zama Bidi'a ba har a irin ma'anar da ku kuke bai wa Bidi'a, wanda da ma na fadi cewa ya sha bamban da irin yanda na fahimci ma'anar Bidi'a a karatun da na yi a gaban malamai..

Muna taya abokan zaman mu, kuma 'yan uwanmu a cikin mutumtaka, da kasa daya, wato Kiristoci murna da wannan lokaci ne domin sauke nauyin da Allah ya daura mana a cikin suratul Mumtahana aya ta 8, inda ya nemi da mu kyautata masu, mu kuma yi masu adalci, saboda Allah yana son masu adalci..

Ya kamata bal ya wajaba mu kyautata masu, mu kuma yi masu adalci domin Allah ya so mu..

Abin da zai hana mu yi masu haka kawai shi ne idan sun yake mu saboda da addini -ba saboda rikicin kabilanci ba-, suka kuma fitar da mu daga gidajen mu saboda da kin su da addinin Musulunci -shi ma ba saboda kabilanci ba- to in dai har suka yi mana haka, to babu batun taya murna..

Allah shi ne Masani..

Saleh Kaura

(C) TASAKR SUNNA

Kusan rabin 'yan Birtaniya sau daya suke wanka a mako

A wani sabon bincike da aka gudanar a kasar Birtaniya namiji daya cikin maza 25 da mace daya cikin mata 30 sun ce suna yin wanka sau daya a tsahon mako guda.


A wani binciken daban da aka gudanar a shekarar 2011 maza miliyan 1 da dubu dari biyu da mata 960,000 sun ce su kan yi wanka ko watsa ruwa sau daya a tsahon kwanaki bakwai.


An yi binciken ne kan 'yan Birtaniya 2,034 inda aka tambaye su sau nawa suke wanka ko watsa ruwa a mako.


Source: bbc hausa


Alhaji Shehu Shagari


An haifi Alhaji Shehu Shagari a kauyen Shagari a shekarar 1925, kuma shi ne da na shida ga mahaifinsa Aliyu, magajin kauyen Shagari, wanda manomi ne, dan kasuwa yana kuma kiwo.
Allah ya yi wa mahifinsa rasuwa yana dan shekara biyar da haihuwa.
Alhaji Shehu Shagari ya fara karatun kur'ani tun yana dan shekara hudu, kuma daga bisani ya je makarantar Elimentari da ke garin Yabo kusa da kauyen Shagari, daga nan kuma ya tafi makarantar Middle a Sokoto, daga nan kuma ya je kwaleji ta Kaduna.
Bayan da ya kammala karatun sakandirensa, Alhaji Shehu Shagari ya yi koyarwa a makarantun middle daban-daban a matsayin malamin kimiyya da ma tarihi.
Tun yana kwaleji, Shagari ya fara nuna sha'awar shiga siyasa, inda a shekarar 1946 shi da Malam Gambo Abuja suka kafa wata kungiyar matasa a Sokoto, kuma sun samu goyan bayan dattijai kamar Sir Ahmadu Bello da Ibrahim Gusau da kuma Malam Ahmadu Dabbaba.
A shekarar 1948 ne kuma aka amince da a hade dukkanin kungiyoyin siyasar yankin zuwa kungiyar NPC wadda daga bisani ta zama jam'iyyar da ta tsaya takara a zaben shekarar 1959.
Kafin wannan shekarar ne aka zabi Shagari a matsayin wakilin mazabar Kudu-maso Kudancin Sokoto, kuma a shekarar 1958, an zabe shi a matsayin sakataren majalisar Firaminista, Sir Abubakar Tafawa Balewa.
Daga bisani Shagari ya rike mukaman minista daban-daban da suka hada da na ci gaban tattalin arziki (1960), da na kula da harkokin cikin gida (1962) da kuma na ayyuka da safiyo (1965).
Bayan juyin mulkin farko da sojoji suka yi, Alhaji Shehu Shagari ya koma gida Sokoto.
Da hawan janar Gowon ya bai wa Shagari ministan kula da harkokin tattalin arziki, daga bisani kuma aka ba shi ministan kudi.

source: bbc hausa

International Conference “Egypt and Sustainable Development in Africa” Visions and Mechanisms of Activation in Light of the AU Agenda 2063 23-25 April 2019

Faculty of Post African Studies - Cairo University
Theme of The Conference
The African continent is witnessing a new steady momentum towards structural transformation after many years of conflict, turmoil and economic recession. The continent is once again moving towards a positive path of growth and political, social and economic transformation, which has led the continent to become more better than before.
In 2013, the African Union announced the 2063 Agenda of the “50th African Agenda” for Sustainable Development and Comprehensive Development in the Continent over the upcoming 50 years. The agenda is a guide for working that based on the principle of solidarity and an appreciation of what binds Africans to work together, at the Continental and Regional levels, and what is the required procedures at the national level.

The 2063 Agenda was framed through a wide consultative process involving several African stakeholders. The agenda includes an extensive review of development experiences in Africa, an analysis of the challenges and the possible opportunities today, Revising the national plans, and what are the regional and continental frameworks to implement the Agenda.
As Egypt is one of the most important regional power on the continent and according to the historical pioneer role of supporting the African national liberation movements, the Egyptian political leadership's directed towards the African continent in a strong and deep manner, and concurrence with the Egypt's presidency of the AU in January 2019, the conference is entitled: “Egypt and Sustainable Development in Africa: Visions and Activations Mechanisms in Light of the AU 2063 Agenda.
The main themes of the conference
Inclusive global growth and sustainable development on the African continent.
Regional integration and partnerships to achieve development goals, with a focus on South - South cooperation.
Africa in Economics and International Politics.
Egyptian - African political and economic relations.
Issues of good governance and human rights in the African continent.
Political and economic empowerment on the African continent.
Issues of cultural identity, African heritage, and development of African societies.
Egypt and sustainable development in Africa in various sectors: (energy - industry - infrastructure - transport and communication - tourism - health - population - education).
Smart cities and sustainable urban development on the African continent.
Confronting climate change.
Natural resources and sustainable development in the African continent.
Geology and mineral resources in the African continent.
Popular diplomacy as one of the mechanisms of convergence and integration among African peoples.
Indicators and challenges of human security and human development in Africa.
Women developmental role in Africa.
Language, linguistics, and development issues in the African continent.
African languages position on sustainable development map.
Terrorism, regional conflicts, civil wars, border issues and their impact on sustainable development.
African agenda and political reform issues.
Future development visions for the African continent.
Important Dates
Deadline for abstracts submission: 2 February 2019.
Responding Accepted Abstracts: 9 February 2019.
Deadline for research papers reception: 16 March 2019.
Sending official invitations for participates:  23 March 2019.
Conference Fees
600 EGP for Egyptians
300 EGP for Egyptian graduate students
300 $ for foreigners
150 $ for foreign post graduate students
* On the occasion of Egypt's presidency of the AU in January 2019, non-Egyptian Africans are treated as African Egyptians. A copy of the passport should be sent from all the foreigners through submitting the paper summary to complete the procedures for participating in the conference.
Technical specifications of the research paper
The researcher should identify which theme the paper is located.
A complete summary of one paper about the researcher job, contacts, and the key words.
The paper should be sent in Arabic or English.
Maximum number of words for paper is 7500 words including margins and references.
Type of font for Arabic research papers Simplified Arabic, size of 14, and titles 16.
The font type of the English research papers Times New Roman, size of 12, and titles 14.







MA'ANAR : KIYAYE SUNAYEN ALLAH

Manzon Allah (SallalLahu alaiHi wa alihi wa sallam) yana cewa : *«Allah yana da sunaye casa'in da tara, wato dari ba daya, wanda ya kiyaye su zai shiga aljanna.. »*

Mutane da yawa sun dauka cewa kiyaye wadannan sunaye yana nufin haddace su a kwakwalwa, koda ba a san ma'anonin da suka kunsa ba, hakan ya sanya mutane da yawa suka mayar da himma wajen haddace su kawai, da tunanin cewa hakan tamkar wata dama ce ta su yanki ticket din su na shiga aljanna!..

Gaskiyar abin da kalmar "kiyayewa" take nufi a nan ita ce : Sanin ma'anonin wadannan sunaye a matakin farko, sannan kuma a sifantu da wadannan ma'anonin a  rayuwar yau da kullum..

Alal misali, a cikin sunayen Allah akwai *"as-Salam",* ma'ana: aminci da natsuwa da zaman lafiya, idan mutum ya kiyaye wannan suna zai zamo wata mabubbuga ce ta zaman lafiya da kwanciyar hankali da aminci ga daukacin halittun Allah Madaukakin Sarki.. Ba zai cutar da dan uwansa mutum ba, ba zai cutar da dabbobi ba, ba zai zamo mai gurbata yanayi ba, ba zai zamo barazana, ko wata alama ta sanya tsoro a cikin zukatan al'umma ba..

A cikin sunayen Allah akwai *"al-afuwwu",* ma'ana: mai rangwame da yafiya da afuwa.. Kiyaye wannan suna yana nufin sifantuwa da wadannan sifofi.. Mutum ya zamo mai amsar hanzari, mai kuma yawan yafiya da hakuri, wani bawan Allah yana cewa : "wanda yake da hanzari kam za mu amshi hanzarinsa.. Wanda kuma ba shi da hanzari, mu da kanmu ne za mu yi masa hanzari.. "..

Haka ma a cikin sunayen Allah akwai *"al-Adlu",* ma'ana : mai adalci, adalci shi ne: sanya komai a inda ya dace, akasin adalci shi ne: zalunci da kama-karya.. Kiyaye wannan suna yana nufin mutum ya zamo mai adalci tsakanin al'umma, kada ya yarda ikon da Allah ya ba shi ya fizge shi zuwa ga zaluntar wani daga cikin halittun, kada ya yarda ta'assubanci ya hana shi yin gaskiya da adalci akan kowa.. Kada kuma ya bai wa makusantansa wani fifiko wajen daukan aiki akan sauran mutane saboda kawai su makusantansa ne, muddin ba su ne suka cika sharuddan da ake bukata sama da kowa ba, Amma idan suka cika sharudda, sam bai kamata ya nesanta makusantan nasa, gudun kada a ce ya yi son kai ba.. Adalci na nufin ajiye abin da ya dace a wurin da ya dace kaman yanda muka fada..

Kiyaye sunayen Allah yana nufin sifantuwa da ma'anonin da suke dauke da su...

*Saleh Kaura*

Hadisi ne daga Ma'aiki

Ba za ka taba dandanar gardin imani da Allah ba, har sai ka cika rayuwarka, da rayuwar wadanda suke tare da kai da soyayya gami da yafiya da rangwame, Manzon Allah (SallalLahu alaiHi wa alihi wa sallam) yana cewa: «Ba fa za ku shiga aljanna ba har sai kun yi imani, ba kuma za ku yi imani ba har sai kun so juna.. » Muslim ya ruwaito...

الجمعة، 29 ديسمبر 2017

الهوساويون

النظام التعليمي الهوساوي تراث لماضيهم العريق...!!!
عندما دخل المستعمر البريطاني الأراضي النيجيرية لم يجد قبيلة من قبائل نيجيريا الكبرى لها نظامها التعليمي مرتبة من الأدنى إلى الأعلى إلا قبيلة الهوسا وأهلها، المبتدئ الأول اسمه (kolo) والأعلى منه رتبة اسمه (Titibiri)  والأعلى من هذا رتبة (Gardi) والأعلى منه (ِAlaramma) والأعلى منه علما وفقها للقرآن الكريم (Gwani) والمشير المستشار الذي انتهى إليه علم القرآن الكريم، وأصبح حجة في قراءة القرآن الكريم وحفظه وكتبه بخط يده مرات من غير الخطأ فهو (Gangaran) وهو الماهر بالقرآم، ويقال : (Ganagaran kafi Gwani)، أي (الماهر بالقرآن أفضل ممن تبحر فيه ) لقد تعجب الغرب من نظام التعليم عند الهوسا ودارسوا هذا النظام التعليمي وسجلّوه في صفحاتهم التاريخية، والأجمل من هذا هو أن هذا النظام هو السائد الجاري في المدن والقرى والأرياف في بلاد الهوسا من نيجيريا والنيجر والكاميرون وتشاد وغيرها من دول غربي أفريقيا، وحتى إلى يوم الناس هذا، فـ80% من حفظة القرآن في نيجيريا حفظوه وكتبوه بأيديهم على هذا النظام، من لم يهتم بماضيه فلا مستقبل له.

الأستاذ سفيان

الأحد، 3 ديسمبر 2017

الهوسا - الأصل والتسمية وأماكن الانتشار

الأصل والتسمية
 تعددت الآراء حول تسمية الهوسا؛ ونجمل ذلك فيما يلي:
الرأي الأول:
يذكر بعض العلماء أن كلمة (Hausa) هي كلمة مركبة من كلمتين هما (hau/ اركب) + (sa/ ثور)؛ وعلى هذا يكون معنى كلمة (Hausa/ هوسا) اركب الثور أو اركبوا الثيران.
التعليق:
هذا رأي غريب لأن الهوساوين لا يشتغلون بالرعي ولا برعاية الأبقار والثيران.
الرأي الثاني:                                       
تذكر إحدى الروايات أن رجلًا أتى من فزان بليبيا عبر برنو إلى أرض ( دورا )، وكانت ( دورا إذ ذاك تحت إمرة ملكة، وكان قصرها محاطًا بثعبان ضخم وكان أقلقها جدًا، فعندما جاء هذا الفزاني وعلم بأمر الثعبان قام فقتله،  فتزوجته الملكة ومنحته جزءًا من ملكها وأنجبت منه ولدًا يسمى باو، وأنجب (باو) سبعة من الولد صاروا ملوكًا لأقاليم الهوسا.


وحملت هذه الممالك أسماء مؤسسيها.
وكلمة الهوسا (Hausa) تطلق على اللغة، والهوساويين (Hausawa) تطلق على الشعب، وذهب بعض المؤرخين أن كلمة هوسا هي أقرب إلى اللغة من المتحدثين بها، وأنها ليست قبيلة وإنما هم أناس اشتركوا في مكان واحد ويتكلمون بلغة واحدة ذلك أنهم لا يوجد لديهم ما يميزهم جسمانيًا مثلًا عن غيرهم.
الرأي الثالث:
يذهب الشيخ محمد ناصر كبرا والحاج يوسف مي تماسلي إلى أن أصل لغة الهوسا يرجع إلى الحبشة لأنهما يذكران في مختلف الأماكن والأزمنة عندما يلقى عليهما هذا السؤال بأن أصل كلمة ( الهوسا) هي حبْش، ولما وصلوا إلى مناطق الهوسا المعروفة كانوا يسمون بذلك اللفظ فلم يستطع القوم التلفظ بها وحرفوها فبدلًا من أن يقولوا حبش قالوا (هوس) فاستمر هذا الاسم يطلق على القبيلة التي استوطنت بلدان وأماكن الهوسا.
الرأي الرابع:
من المفكرين الهوساويين من لم يصل إلى هذا الرأي وغنما يرى أن قبائل الهوسا موجودين بكثرة في نيجيريا وأكصرهم يستوطنون مناطق سوكوتو – وكانو – وكتشنة- وزاريا وغير ذلك، وأصل الهوسا هي منطقة دورا الواقعة في ولاية كاشينا حاليًا.
وقال أن بياجدا ابن والي بغداد قد هاجر إلى دورا لما وجد من كثر الحروب فيها ووصل دورا في فترة حكم الملكة " دوارم". نزل عند امراة عجوز وطلب منها أن تعطيه الماء ليشرب فقالت يابني ليس لنا إلة الماء من سبيل إلا في يوم الجمعة فقط لأن البئر الذي نشرب منه تسكنه حية ضخمة؛ إلا أنه لم يصبر وطلب منها أن تدله على البئر فذهب إلى البئر وقطع رأس تلك الحية وعاد بالدلو مملوءًا ماءًا. وبعد ذلك علمت الملكة فطلبت من قاتل الحية أن يحضر رأس تلك الحية وهي ستقاسمه ملكها، وعندما أتى رفض أن يأخذ نصف الممكلة بل طلب الزواج منها فوافقت وأنجبت منه سبعة أولاد هم ( كانو- كاشينا- ززوا أي زاريا- جوبر- رنو- يرم)


التعليق:
هذه الرواية ذكرها غير واحد من المؤرخين غير أنها تتفق من رواية الرجل الذي جاء من ليبيا في مواطن كثيرة.
أماكن الانتشار
تمتد رقعة موطن الهوسا وتنقلاتهم في كل من جمهورية نيجيريا والنيجر وغانا والكاميرون وساحل العاج وموريتانيا وليبيا والسودان والسعودية وغينيا كوناكري وبوركينا فاسو وتشاد ومالي. ويصل عددهم إلى 250 مليون نسمة أما المتحدثون بها فيبلغ عددهم أكثر من ذلك.
يعتبر الموطن التقليدي لقبائل الهوسا يمتد من جبل الهواء في النيجر إلى منطقة جوس بلاتو في وسط نيجيريا ومن بحيرة تشاد مرورًا بإمبراطورية سنغاي القديمة على امتداد نهر النيجر. وأكثر الهوسا يتمركزون في نيجيريا والنيجر وغانا.
وبين يدي القارئ هذا الفيديو ليوضح الفكرة بطريقة معروضة مقروءة:



السبت، 2 ديسمبر 2017

لغة اللوجندا








لغة اللوجندا
لغة اللوجاندا واحدة من اللغات الإفريقية التى جذبت اهتمام عدد من اللغـويين الأوروبيـين منـذ

منتصف القرن العشرين, إلا أنها لم تحظ بنفس القدر من الاهتمام التى حظيت به اللغة السواحيلية علـى
سبيل المثال. ولغة اللوجاندا هى إحدى لغات الفرع البنيو كونجو فى الأسرة النيجركردفانية وهى اللغـة
المحلية الأولى فى أوغندا حيث تتحدث بها قبيلة الباجاندا أكبر وأقدم القبائل الأوغندية التى تنتـشر فـى
العاصمة كامبالا ويبلغ عدد متحدثيها نحو 10ملايين شخص. وتتميز اللوجاندا - وجميع لغات البـانتو -
بأنها لغة إلصاقية تتسم بنظام صرفى شديد الثراء والتعقيد وذلك لكثرة فصائل الاسم والتى يبلـغ عـددها
إحدى وعشرين فصيلة من مجموع ثلاث وعشرين فصيلة بانتوية؛ حيث يغيب عن هذه الفصائل فى لغـة
اللوجاندا الفصيلتان التاسعة عشر والحادية والعشرون. وتتوافق جميع عناصر الجملة مع الاسم فى النوع
والعدد.


د. ريهام أبو دنيا

مدرس لغة اللوجندا – جامعة القاهرة

الأحد، 26 نوفمبر 2017

اللغة الأمهرية








تعد إثيوبيا من الدول متعددة اللغات، حيث يقطن بها أكثر من 80 مجموعة عرقية تتحدت ما بين 70 إلي 80 لغة، ومن أهم هذه اللغات اللغة الأمهرية واللغة التيجرينية والجوراجية والأورومية والصومالية. وتعد الأمهرية اللغة الأكثر أهمية من بين هذه اللغات، فهي لغة العمل الرسمية official working language  لجمهورية إثيوبيا الاتحادية الديمقراطية، والتي ظلت تستخدم في المصالح الحكومية والجيش، وفي الكنيسة الأرثوذكسية الإثيوبية طوال العصور الوسطى وفي العصور الحديثة، كما أنها تستخدم في المدارس الحكومية وخاصة في مراحلها الأولي، وتصدر بها غالبية الصحف في إثيوبيا، كما تُبث بها معظم برامج الإذاعة والتلفزيون)
وتنتمي اللغة الأمهرية إلي أسرة اللغات السامية المتفرعة من فصيلة اللغات الأفروآسيوية، وتعد لغة أم لحوالي 17 مليون نسمة، والموطن الرئيسي للغة الأمهرية هو إقليم أمهرة في وسط-شمال إثيوبيا، وقد أخذت اللغة الأمهرية في الانتشار شمالًا وجنوبًا لتشمل منطقة شوا وجوندر وجوجام والعاصمة أديس أبابا أيضًا، لتصبح أكثر اللغات انتشارًا في إثيوبيا) (، وبهذا تعتبر اللغة الثانية ولغة التفاهم المشترك lingua franca لباقي الشعب الإثيوبي الذي يبلغ تعداده حوالي 85,237,338 مليون نسمة (وفقًا لإحصاء عام 2010)) (. كما تعد اللغة الأمهرية ثاني أكبر اللغات السامية بعد اللغة العربية من حيث عدد المتحدثين، ورابع اللغات الأفريقية بعد اللغة السواحيلية في شرق أفريقيا ولغة الهوسا في غرب أفريقيا ولغة الأورومو في إثيوبيا وشرق أفريقيا، واللغة الصومالية ) (.
وتتمتع اللغة الأمهرية بنظام مميز لكتابة أصواتها، فهي تستخدم النظام المقطعي الذي يتكون من أكثر من مائتي رمز، يرمز كل منها لعنصر صامتي وعنصر صائتي، فالرمز يقابل مقطعًا عادة في اللغة، وتكتب اللغة الأمهرية من اليسار إلى اليمين وذلك عكس غالبية اللغات السامية الأخري"العربية والعبرية والسريانية" ( ). ومن الجدير بالذكر أنها ورثت ذلك النظام المقطعي للحروف من اللغة الجعزية كما أخذت عنها أيضًا نمطًا فريدًا من نوعه في كتابة الأرقام.
وتتمتع اللغة الأمهرية بوضع متميز من حيث المكانة والثروة الأدبية؛ حيث عثُر علي بعض القصائد والأغاني الإمبراطورية التي تمجد انتصارات وفتوحات الإمبراطور عمدا صيون والإمبراطور جلاوديوس وغيرها من الأعمال الأدبية والتي تعود إلى القرن الرابع الميلادي، ومع الثلث الأول من القرن العشرين بدأ ظهور أدب حديث ناشئ باللغة الأمهرية مثل الرواية والقصة والقصة القصيرة والمسرحية الخ.
ونظرًا لأهمية اللغة الأمهرية كلغة سامية وأفريقية، فقد نالت اهتمامًا ملحوظًا من قبل اللغويين المستشرقين والإثيوبيين، كما كان لهجرة مئات الآلاف من متحدثي اللغة الأمهرية إلى أوروبا والولايات المتحدة وإسرائيل، ورغبتهم في الحفاظ على تراثهم اللغوي أثر كبير في ذلك، كما بدأت الجامعات في فرنسا وألمانيا وروسيا تعطي دروسًا في اللغة الأمهرية)  وكذلك الأمر في بعض الجامعات المصرية.
أ. شيماء أبو العينين
باحثة دكتوراه بجامعة القاهرة