الأحد، 13 يناير 2019
السبت، 12 يناير 2019
Hausawa (الهوساويون)
Al'ummar Hausa dai, al'umma ce dake zaune a arewa maso yammacin tarayyar Nijeriya da kudu maso yammacin jamhuriyyar Nijar. Al'umma ce mai dimbin yawa, sun bazu a cikin kasashen Afirka da kasashen Larabawa kuma a al'adance masu matukar hazaka, akalla akwai sama da mutane miliyan hamsin wadanda harshen Hausa shi ne asalin yarensu. A tarihi kabilar Hausawa na tattare a salasalar birane. Hausawa dai sun sami kafa daularsu ne tun daga shekarun 1300's, sa'adda suka sami nasarori da dauloli kamar su daular Mali, Songhai, Borno da kuma Fulani.
A farko-farkon shekaru na 1900's, a sa'adda kabilar Hausake yunkurin kawar da mulkin Aringizo na Fulani, sai Turawan Mulkin Mallaka na Birtaniya suka mamaye arewancin Nijeriya, da kuma kafa manufofin mulkin bayan gida, a bisa karkashen mulkin Birtaniya,'yan mulkin mallaka sai suka marawa Fulani baya na cigaba da manufofin Aringizon siyasarsu, har yanzu dai mulkin gamin gambiza tsakanin Hausawa da Fulani shi ne yayi kane-kane a arewacin Nijeriya.
Kodayake, Hausawa na farko-farko maharba ne, amma da zuwan Addinin Musulunci da kuma karbarsa da hannu bibbiyu ya sanya labari ya sha bambam.
Ginshikokin al'adun Hausawa na da mutukar jarunta, kwarewa da sanayya fiye da sauran al'ummar dake kewayenta.
Daura Kasace wacce a kasani mai dadewa da tarihi a kasar Hausawa.
Sana'ar noma ita ce babbar sana'ar Hausawa, sabo da ingancin noma; Hausawa ke wa sana'ar noma kirari da cewa, "na duke tsohon ciniki kowa ya zo duniya kai ya tarar", akwai kuma wasu sana'o'in kamar su sha'anin jimawatau harkar fatu, rini, sa'a da kira, fannonin dake mutukar samun cigaba a harkokin sana'o'in Hausawa. Hausawa dai sun jima da shahara wajen harkar fatauci kana kuma masu arziki na taka rawa a sha'anin yau da kullum, tare da masu mulki da masana.
Harshen Hausa shi ne mafi girma da kuma mafi sanayyar harshe a nahiyar Afirka, harshen hausa ya aro wasu kalmomi daga wasu harsuna musamman Larabci kana kuma harshen na tafiya tare da yanayin mu na zamani bisa al'adar cudeni-in cudeka. Harshen Hausa dai ya zama harshen yau da kullum ga miliyoyin jama'a da ba Hausawa bane a nahiyar Afirka.
Bugu da kari, akwai cincirindon al'ummar Hausawa a manyan biranen yammacin Afirka da arewacin Afirka da kuma yankunan cinikayyar al'ummar Hausawa da kuma yankunan da Hausawa suka jima suna bi a hanyar ta zuwa aikin Hajji. Akwai kuma rubutattun adabi masu zurfi da kasidodi da kuma rubuce-rubuce a rubutun ajami da aka buga tun kafin zuwan Turawa 'yan mulkin mallaka na Birtaniya. Har ila yau, kuma wani tsarin rubutu a ajami da aka kirkiro tun kafin zuwan Turawa, da ba kasafai ake amfani da shi ba yanzu.
Source: wekipedia
الجمعة، 11 يناير 2019
An fara amfani da manhajar kiran tasi daga gida a Kano
Wasu samari 'yan Najeriya sun kirkiri wata manhaja wacce take bai wa mutum damar kiran motar tasi ba tare da ya bar gidansa ba.
Manhajar Alaji Xpress na aiki ne a birnin Kano kawai amma sun ce suna da burin fadada ta.
Bbc hausa
الخميس، 10 يناير 2019
Kasancewa cikin halin Kirki
Sinadaran bunkasa sha'anin noma a Afirka
الأربعاء، 9 يناير 2019
Ana ci gaba da zanga-zanga a wasu biranen Sudan
Bangarori biyu da ke adawa da juna sun yi tattaki a titunan Khartoum, babban birnin Sudan da birnin Omdurman.
Daruruwan mutane ne suka taru a dandalin Green Square don jaddada goyon bayansu ga Shugaba Omar al-Bashir, wanda ke fuskantar kalubale mafi girma a shekaru 30 da ya yi a mulki.
Taron mutanen, wanda yawanci 'yan jam'iyya mai mulki ne da ma'aikatan gwamnati sun taru don karfafa wa shugaban mai shekaru 76 gwiwa.
Kalli hotunan zanga-zanga a Sudan
Likitoci sun shiga zanga-zanga a Sudan
Wannan ne jawabin farko da shugaban ya yi a bainar jama'a a Khartoum tun fara zanga-zangar kin jinin gwamnati a garin Atbara da ke arewacin kasar ran 19 ga watan Disamba.
Shugaban ya bayyana ne da matarsa Wedad Babkier, inda ta tsaya daga bayansa.
Ya yi zargin cewa wasu 'yan tada zaune tsaye daga wajen kasar ne ke shirya zanga-zangar, kuma ya yabi rundunar soji da sauran jami'an tsaro kan kokarinsu a yayin zanga-zangar.
A daya bangaren kasar kuwa a birnin Omdurman, ana ci gaba da gudanar da zanga-zangar kin jinin gwamnati mafi girma a kasar.
A watan da ya gabata ne dai aka fara zanga-zangar nuna kin jinin gwamnatin inda har likitocin kasar ma suka shiga zanga-zangar .
Masu zanga-zangar sun kona ofishoshin jam'iyya mai mulki da wasu hukumomin gwamnati.
Kawo yanzu, a kalla mutane goma aka kashe.
Source: bbc hausa
جمهورية موريشيوس
تعد دولة موريشيوس عبارة عن مجموعة من الجزر فى المحيط الهندي، على بعد حوالي 2000 كم من الساحل الجنوبي الشرقي للقارة الأفريقية . كان البحارة العرب هم أول من اكتشفوا جزيرة موريشيوس وأطلقوا عليها دنياروبا (دنيا العروبة)، ثم جاء من بعدهم البرتغاليون في القرن السادس عشر الميلادي. وظلت الجزيرة مهجورة، حتى ادّعى الهولنديوّن ملكيتها عام 1598، وأطلقوا عليها اسم موريشيوس تيمُّنًا بالأمير موريس أمير ناساو.
أعتمد علم جزر موريشيوس في 12 مارس من سنة 1968 ويتكون العلم من أربعة ألوان هي الأحمر، الأزرق، الأصفر، الأخضر مرتبة بصورة أفقية على التوالي.
أما اللون الأحمر: فيرمز إلى الدماء التي سالت في سبيل نيل الاستقلال.
وأما اللون الأزرق: فيرمز إلى المحيط الهندي الذي يحيط بالجزيرة.
وأما اللون الأصفر: فيرمز إلى ضوء الاستقلال.
وأما اللون الأخضر: فيرمز إلى الغطاء النباتي في الجزيرة.
موقع الدولة ومساحتها
تُعد جزر الموريشيوس جزءًا من جزر ماسكارين، وتقع في المحيط الهندي مقابل ساحل قارة أفريقيا الشرقي، وتبعد عن شرق مدغشقر في المحيط الهندي 800 كيلومتراً.
وتبلغ مساحة جزر موريشيوس مجتمعة حوالي 2030 كيلومتراً مربع من اليابسة، وعشرة كيلومترات مربعة من المياه، وتبلغ مساحتها الإجمالية 2040 كيلومتراً مربع .
عاصمتها
عاصمة موريشيوس هي" ميناء بورت لويس " وهو أولى الموانئ التي أسست فيها.
وتنقسم جمهورية موريشيوس إلى 9 مناطق:
النهر الأسود – فلاك - الميناء الكبير - موكا – بومبليموس - بلاينز ويليمز - بورت لويس - نهر ريمبارت - السافانا
وثلاث مناطق تابعة كالآتي :
جزر رودريغز ( استقلت عن جمهورية موريشيوس في عام 2002 ولازالت الجمهورية تطالب بالسيادة عليها ) - سانت براندون - جزر أجاليجا
يوم الاستقلال
في 12 مارس
ظلت موريشيوس منذ أن نالت استقلالها من المملكة المتحدة عام 1968، حتى عام 1992 تتبع النظام الملكي الدستوري تحت قيادة الملكة إليزابيث الثانية. وفي 12 مارس 1992، أصبحت موريشيوس جمهورية.
التضاريس الجغرافية
موريشيوس عبارة عن جزيرة بركانية في المحيط الهندي، وطبيعة السطح في البلاد متوازنة سواء في الجزيرة الأم أو الجزر الصغيرة من حولها، حيث يبلغ أقصى ارتفاع للأرض في البلاد في الجبل الأسود الذي يصل إرتفاعه إلى أكثر من 800 متر .
المناخ والطقس
مناخ استوائي معتدل بسبب طبيعتها كمجموعة جزر، مع تساقط أمطار وفير ساعد على نمو الغابات في بعض أجزاء البلاد، وهو الأمر الذي شجع على تنمية السياحة.
عدد السكان
1,364,283 نسمة ( وفقا لعام 2018 )
الدين
يشكل الهندوس نحو 50%، والمسيحيون نحو 30% من إجمالي سكان البلاد، بينما تصل نسبة المسلمين إلى نحو 17%.
اللغات
الإنجليزية والفرنسية على حد سواء .
الدستور
لموريشيوس دساتير سابقة عدة، صدر آخرها في 12 مارس 1968 ، وعُدل عدة مرات كان آخرها في 2016 .
نظام الحكم
ديمقراطي
مصادر الدخل القومي
اعتمد اقتصاد موريشيوس في مرحلة الاستعمار البريطاني على إنتاج وتصدير السكر لأوروبا، وبعد الاستقلال نوعت الحكومة تنويع مصادر دخلها الاقتصادي بتشجيع إقامة شركات لتقديم خدمات لوجيستية وتنمية القطاع السياحي، ومع الألفية الجديدة تطور الاقتصاد في موريشيوس بصورة واضحة وتنوعت مصادر الدخل لتشمل قطاعات جديدة كالتقنية والخدمات السياحية والتسوق.
كما تعد جزر موريشيوس من أهم المقاصد السياحية الفريدة على مستوى العالم نظرا للطبيعة الخلابة الموجودة بها .
المصادر :
- البنك الدولي: موريشيوس
- ويكيبيديا
- موقع CIA


