‏إظهار الرسائل ذات التسميات الدول الإفريقية ( African countries). إظهار كافة الرسائل
‏إظهار الرسائل ذات التسميات الدول الإفريقية ( African countries). إظهار كافة الرسائل

الأحد، 13 يناير 2019

AL'ADUN GARGAJIYA PodcastTarihin hausawa na Kamaru

          AL'ADUN GARGAJIYA


A shirin namu na yau zai karkata ne zuwa kasar Kamaru, inda zai duba tarihin kabilar hausawa daya daga cikin kabilu Kamaru sama da 200 da Allah ya zuba a kasar, kabilar da ake samu a kasashe da dama na Afrika da suka hada da Najeriya,Nijar, Ghana, Tchad, Sudan, Jamhuriya Afrika ta tsakiya .
Shirin al’adun mu na gado shirin da kan tattauna lamarun da suka shafi al’adu a Duniya tare da Mahaman Salisu Hamisu.



السبت، 12 يناير 2019

Hausawa (الهوساويون)

Al'ummar Hausa dai, al'umma ce dake zaune a arewa maso yammacin tarayyar Nijeriya da kudu maso yammacin jamhuriyyar Nijar. Al'umma ce mai dimbin yawa, sun bazu a cikin kasashen Afirka da kasashen Larabawa kuma a al'adance masu matukar hazaka, akalla akwai sama da mutane miliyan hamsin wadanda harshen Hausa shi ne asalin yarensu. A tarihi kabilar Hausawa na tattare a salasalar birane. Hausawa dai sun sami kafa daularsu ne tun daga shekarun 1300's, sa'adda suka sami nasarori da dauloli kamar su daular Mali, Songhai, Borno da kuma Fulani.


A farko-farkon shekaru na 1900's, a sa'adda kabilar Hausake yunkurin kawar da mulkin Aringizo na Fulani, sai Turawan Mulkin Mallaka na Birtaniya suka mamaye arewancin Nijeriya, da kuma kafa manufofin mulkin bayan gida, a bisa karkashen mulkin Birtaniya,'yan mulkin mallaka sai suka marawa Fulani baya na cigaba da manufofin Aringizon siyasarsu, har yanzu dai mulkin gamin gambiza tsakanin Hausawa da Fulani shi ne yayi kane-kane a arewacin Nijeriya.


Kodayake, Hausawa na farko-farko maharba ne, amma da zuwan Addinin Musulunci da kuma karbarsa da hannu bibbiyu ya sanya labari ya sha bambam.


Ginshikokin al'adun Hausawa na da mutukar jarunta, kwarewa da sanayya fiye da sauran al'ummar dake kewayenta.


Daura Kasace wacce a kasani mai dadewa da tarihi a kasar Hausawa.


Sana'ar noma ita ce babbar sana'ar Hausawa, sabo da ingancin noma; Hausawa ke wa sana'ar noma kirari da cewa, "na duke tsohon ciniki kowa ya zo duniya kai ya tarar", akwai kuma wasu sana'o'in kamar su sha'anin jimawatau harkar fatu, rini, sa'a da kira, fannonin dake mutukar samun cigaba a harkokin sana'o'in Hausawa. Hausawa dai sun jima da shahara wajen harkar fatauci kana kuma masu arziki na taka rawa a sha'anin yau da kullum, tare da masu mulki da masana.


Harshen Hausa shi ne mafi girma da kuma mafi sanayyar harshe a nahiyar Afirka, harshen hausa ya aro wasu kalmomi daga wasu harsuna musamman Larabci kana kuma harshen na tafiya tare da yanayin mu na zamani bisa al'adar cudeni-in cudeka. Harshen Hausa dai ya zama harshen yau da kullum ga miliyoyin jama'a da ba Hausawa bane a nahiyar Afirka.


Bugu da kari, akwai cincirindon al'ummar Hausawa a manyan biranen yammacin Afirka da arewacin Afirka da kuma yankunan cinikayyar al'ummar Hausawa da kuma yankunan da Hausawa suka jima suna bi a hanyar ta zuwa aikin Hajji. Akwai kuma rubutattun adabi masu zurfi da kasidodi da kuma rubuce-rubuce a rubutun ajami da aka buga tun kafin zuwan Turawa 'yan mulkin mallaka na Birtaniya. Har ila yau, kuma wani tsarin rubutu a ajami da aka kirkiro tun kafin zuwan Turawa, da ba kasafai ake amfani da shi ba yanzu.


Source: wekipedia

الجمعة، 11 يناير 2019

An fara amfani da manhajar kiran tasi daga gida a Kano

Wasu samari 'yan Najeriya sun kirkiri wata manhaja wacce take bai wa mutum damar kiran motar tasi ba tare da ya bar gidansa ba.


Manhajar Alaji Xpress na aiki ne a birnin Kano kawai amma sun ce suna da burin fadada ta.


Bbc hausa


الخميس، 10 يناير 2019

Kasancewa cikin halin Kirki

Godiya ta tabbabta ga Ubangiji Allah Mai iko duka. Barkanmu da sake saduwa a wannan mako, inda za mu yi nazari a kan kasancewa cikin halin kirki.
Rashin hakuri da fushi da zamba da son kai da makamantansu, suna hana mutane da dama nuna halin kirki ga juna a yau. Nuna halin kirki bai zama abu ne da za mu yi wa juna ba, kan lallai sai ka samu abin hannu ba, nuna halin kirki abu ne mai sauki idan mutum na kaunar Ubangiji Allah a cikin zuciyarsa, kamar yadda za mu gani cikin Littafin Luka 10:27:
“Sai ya amsa ya ce, “Ka kaunaci Ubangiji Allahnka da dukan zuciyarka da dukan ranka da dukan karfinka da dukan hankalinka. Ka kuma kaunaci dan uwanka kamar kanka.”
Lallai ne idan mutum yana kaunar Allah a zuciyarsa zai so dan uwansa zai kuma nuna halin kirki ga jama’a, domin “kauna tana sa hakuri da kirki. kauna ba ta sa kishi, ba ta yin kumbura. kauna ba ta sa daga kai ko rashin kara, kauna ba ta sa son kai, ba ta jin tsokana, ba ta riko.  kauna ba ta sa yin farin ciki da mugunta, sai dai da gaskiya. kauna tana sa daurewa a cikin kowane hali da ban-gaskiya a cikin kowane hali, haka kuma sa zuciya a cikin kowane hali da jimiri a cikin kowane hali.” (1Korantiyawa 13:4-7).
ADVERTISEMENT
Ba za ka samu halin kirki a wurin da ba kauna ba, shi ya sa Littafi Mai tsarki ke koya mana hanyar nuna kauna ga junanmu ta wurin kaunar Ubangiji da dukan ranmu da kuma karfinmu.
Babu shakka a cikin harkokinmu na yau da kullum mutane kan iya saba mana ta hanyoyi da dama, yakan zama da wuya mu nuna halin kirki cikin irin wannan yanayi, amma idan muka dubi rayuwar manzo Bulus cikin wasikarsa ga Ikkilisiyar Allah a Koranti; 2 Korantiya 6:4-6: “Amma ta kowace hanya muna bayyana gaskiyarmu, a kan bayin Allah muke, ta matukar jurewa da shan wahala da kuntata da masifu da shan duka da shan dauri da yawan hargitsi da yawan fama da rasa barci da kuma rasa abinci.  Muna kuma bayyana gaskiyarmu ta halin tsarkaka da sani da hakuri da kirki da Ruhu Mai tsarki da sahihiyar kauna.”
Ubangiji Allah zai ba mu nasara, kada mu ji tsoro ko mu dauki irin wannan tsanani ya zama mana dalilin rashin nuna kirki ga jama’a, ba haka Ubangiji Yesu Almasihu ya nuna mana ba, da yana nan duniya, mu yi koyi da rayuwarsa, mu bi gurbin da ya nuna mana.
Idan har kana kiran kanka Kirista wato mai bin Yesu Kiristi na gaske, lallai ne fa ka zama mai bin gurbin da ya bar mana, shi ya sa Ruhu Mai tsarki ya bayana mana a fili halin mutuntaka da Albarkar Ruhu cikin Littafi Mai tsarki don ya jagorance mu. Yesu Almasihu ya yi zaman tsarki da kauna – har ma ga makiyansa, bai kaunaci ko nuna kirki ga almajiransa kadai ba, ya so dukan jama’a. “Sa’ar da kuwa Yesu yake cin abinci a gida, sai ga masu karbar haraji da masu zunubi da yawa sun zo, sun zauna tare da shi da almajiransa. Da Farisiyawa suka ga haka, sai suka ce wa almajiransa, “Don me malaminku yake ci tare da masu karbar haraji da masu zunubi?” Amma da Yesu ya ji haka ya ce, “Ai, lafiyayyu ba ruwansu da likita, sai dai marasa lafiya.” Matiyu 9:10-12). A wuri aiki, a hanya, kasuwa ko a gida kana nuna bambanci wurin yin kirki ga wani don shi ba dan uwanka ba? A rayuwarmu ta yanzu za ka ga mutane na nuna bambancin kabila, addini, jinsi da makamantansu. Wannan ba daidai ba ne musamman idan kana kiran kanka Kirista, ta wurin nuna kirki ga mutane musamman wadanda ba sa kaunarka, rayuwarka za ta zama abin koyi a gare su har ma za su samu tsira daga irin wannan halin mugunta, domin Littafi Mai tsarki bai koya mana rama mugunta da mugunta ba. 1 Bitrus 3:9: “Kada ku rama mugunta da mugunta, ko zagi da zagi, maimakon haka, sai ku sa albarka. Domin a kan haka ne musamman aka kira ku, ku kuma gaji albarka.”
Idan kana cike da halin kauna da kirki Ubangiji Allah zai goya maka baya cikin duk abin da kake yi, ba zai kuma bar magabci ya ci nasara bisa kanka ba – don kana bin tafarkinSa.
Mafi muhimmanci shi ne rayuwa cikin Ruhu, ta wurin yin haka ne za mu samu nasara cikin rayuwar da zai gamshi Ubangiji.  Romawa 8:9: “Amma ku kam, ba masu zaman halin mutuntaka ba ne, masu zaman Ruhu ne, in dai har Ruhun Allah yana zaune a zuciyarku. Duk wanda ba shi da Ruhun Almasihu kuwa, ba na Almasihu ba ne.”
Bari mu dauki lokaci mu yi nazari bisa ayoyin da muka dauko daga Littafi Mai tsarki:
Afisawa 4:31,32: “Ku rabu da kowane irin dacin rai da hassala da fushi da tankiya da yanke da kowace irin keta. Ku yi wa juna kirki, kuna tausayi, kuna yafe wa juna kamar yadda Allah Ya yafe muku ta wurin Almasihu.”
Kolosiyawa 3:12-14: “Saboda haka, sai ku dauki halin tausayi da kirki da tawali’u da salihanci da hakuri, idan ku zababbu ne na Allah, tsarkaka, kaunatattu, kuna jure wa juna, in kuma wani yana da kara game da wani, sai su yafe wa juna. Kamar yadda Ubangiji Ya yafe muku, ku kuma sai ku yafe. Fiye da wadannan duka, ku dau halin kauna, wadda dukan kammala take kulluwa a cikinta.”
Sai mu nemi nufin Ubangiji domin jagora cikin rayuwarmu ta yau da kullum don mu nuna kaunarSa da kuma kirki ga jama’a, amin.


Sinadaran bunkasa sha'anin noma a Afirka

Alfanun magungunan kashe kwari wajen samun albarkatun gona mai yawa, duk da illarsu ga muhalli da yiwuwar gurbata ruwan sha da barazana ga wasu dabbobi da tsirrai.




Duk da cewar magungunan kashe kwari da kuma tsirran da ke hana samun anfani gona mai yawa na da mummunar illa ta fuskar gurbata muhalli, amma kuma yana da alfanun gaske wajen bunkasa anfanin gona. Sai dai kuma ba safai ake anfani da irin wannan sinadari a nahiyayr Afirka ba, wanda rashin anfani da shi kuma ke haddasa lalacewar dimbin hatsin da kimarsa zai iya kaiwa na kudi miliyoyin Euro a nahiyar ta Afirka:
Wannan dai wata na'urar inganta irin masara ce ta hanyar sanya mata magungunan kashe kwari da kuma na kaucewa ilar tsirrai bayan shuka ta, sakamakon zuba mata wasu sinadaran kimiyya mai kama da hoda.
Sinadaran kimiyyar, wanda aka yi ta gwaje-gwajensa a dakunan binciken kimiyya da ke nan Jamus, wani kanfanin kasar mai suna BASF Schlotterbeck da ke nan Jamus ne ke samar da shi, kuma a cewar jami'in kanfanin Dakta Ulf Schlotterbeck, burin daya ke son cimma shi ne bada kariyar da ta dace ga masara, kana manoma su sami albarkatun noma masu yawa a nahiyar Afirka bisa la'akari da illar da irin wannan nau'i da tsirrai ke yawaita yiwa masara a nahiyar :
Ya ce " Ga manoman da ke zaune a yankunan da ke fama da matsalar tsirran da ke hana samun anfani gona sosai, sinadaran da kanfaninmu na BASF da ke Jamus ke samarwa zai ba su damar samun anfani mai yawa a dan karamin filin da suke da shi, saboda zai yi matukar rage kaifin matsalolin karancin anfani da suke fama da shi."


source: www.dw.com 

الأربعاء، 9 يناير 2019

Ana ci gaba da zanga-zanga a wasu biranen Sudan

Bangarori biyu da ke adawa da juna sun yi tattaki a titunan Khartoum, babban birnin Sudan da birnin Omdurman.


Daruruwan mutane ne suka taru a dandalin Green Square don jaddada goyon bayansu ga Shugaba Omar al-Bashir, wanda ke fuskantar kalubale mafi girma a shekaru 30 da ya yi a mulki.

Taron mutanen, wanda yawanci 'yan jam'iyya mai mulki ne da ma'aikatan gwamnati sun taru don karfafa wa shugaban mai shekaru 76 gwiwa.

Kalli hotunan zanga-zanga a Sudan


Likitoci sun shiga zanga-zanga a Sudan


Zanga zangar dalibai a Sudan


Wannan ne jawabin farko da shugaban ya yi a bainar jama'a a Khartoum tun fara zanga-zangar kin jinin gwamnati a garin Atbara da ke arewacin kasar ran 19 ga watan Disamba.

Shugaban ya bayyana ne da matarsa Wedad Babkier, inda ta tsaya daga bayansa.

Ya yi zargin cewa wasu 'yan tada zaune tsaye daga wajen kasar ne ke shirya zanga-zangar, kuma ya yabi rundunar soji da sauran jami'an tsaro kan kokarinsu a yayin zanga-zangar.

A daya bangaren kasar kuwa a birnin Omdurman, ana ci gaba da gudanar da zanga-zangar kin jinin gwamnati mafi girma a kasar.

A watan da ya gabata ne dai aka fara zanga-zangar nuna kin jinin gwamnatin inda har likitocin kasar ma suka shiga zanga-zangar .

Masu zanga-zangar sun kona ofishoshin jam'iyya mai mulki da wasu hukumomin gwamnati.

Kawo yanzu, a kalla mutane goma aka kashe.

Source: bbc hausa

جمهورية موريشيوس


تعد دولة موريشيوس عبارة عن مجموعة من الجزر فى المحيط الهندي، على بعد حوالي 2000 كم من الساحل الجنوبي الشرقي للقارة الأفريقية . كان البحارة العرب هم  أول من اكتشفوا جزيرة موريشيوس وأطلقوا عليها دنياروبا (دنيا العروبة)، ثم جاء من بعدهم البرتغاليون في القرن السادس عشر الميلادي. وظلت الجزيرة مهجورة، حتى ادّعى الهولنديوّن ملكيتها عام 1598، وأطلقوا عليها اسم موريشيوس تيمُّنًا بالأمير موريس أمير ناساو.
أعتمد علم جزر موريشيوس في 12 مارس من سنة 1968 ويتكون العلم من أربعة ألوان هي الأحمر، الأزرق، الأصفر، الأخضر مرتبة بصورة أفقية على التوالي.
أما اللون الأحمر: فيرمز إلى الدماء التي سالت في سبيل نيل الاستقلال.
وأما اللون الأزرق: فيرمز إلى المحيط الهندي الذي يحيط بالجزيرة.
وأما اللون الأصفر: فيرمز إلى ضوء الاستقلال.
وأما اللون الأخضر: فيرمز إلى الغطاء النباتي في الجزيرة.

موقع الدولة ومساحتها
تُعد جزر الموريشيوس جزءًا من جزر ماسكارين، وتقع في المحيط الهندي مقابل ساحل قارة أفريقيا الشرقي، وتبعد عن شرق مدغشقر في المحيط الهندي 800 كيلومتراً.
وتبلغ مساحة جزر موريشيوس مجتمعة حوالي 2030 كيلومتراً مربع من اليابسة، وعشرة كيلومترات مربعة من المياه، وتبلغ مساحتها الإجمالية 2040 كيلومتراً مربع .

عاصمتها
عاصمة موريشيوس هي" ميناء بورت لويس " وهو أولى الموانئ التي أسست فيها.
وتنقسم جمهورية موريشيوس إلى 9 مناطق:
النهر الأسود – فلاك -  الميناء الكبير -  موكا – بومبليموس - بلاينز ويليمز - بورت لويس - نهر ريمبارت - السافانا
وثلاث مناطق تابعة كالآتي :
جزر رودريغز ( استقلت عن جمهورية موريشيوس في عام 2002 ولازالت الجمهورية تطالب بالسيادة عليها ) - سانت براندون - جزر أجاليجا

يوم الاستقلال
في 12 مارس
ظلت موريشيوس منذ أن نالت استقلالها من المملكة المتحدة عام 1968، حتى عام 1992 تتبع النظام الملكي الدستوري تحت قيادة الملكة إليزابيث الثانية. وفي 12 مارس 1992، أصبحت موريشيوس جمهورية.

التضاريس الجغرافية
موريشيوس عبارة عن جزيرة بركانية في المحيط الهندي، وطبيعة السطح في البلاد متوازنة سواء في الجزيرة الأم أو الجزر الصغيرة من حولها، حيث يبلغ أقصى ارتفاع للأرض في البلاد في الجبل الأسود الذي يصل إرتفاعه إلى أكثر من 800 متر .

المناخ والطقس
مناخ استوائي معتدل بسبب طبيعتها كمجموعة جزر، مع تساقط أمطار وفير ساعد على نمو الغابات في بعض أجزاء البلاد، وهو الأمر الذي شجع على تنمية السياحة.

عدد السكان
1,364,283 نسمة ( وفقا لعام 2018 )

الدين
يشكل الهندوس نحو 50%، والمسيحيون نحو 30% من إجمالي سكان البلاد، بينما تصل نسبة المسلمين إلى نحو 17%.

اللغات
الإنجليزية والفرنسية على حد سواء .

الدستور
لموريشيوس دساتير سابقة عدة، صدر آخرها في 12 مارس 1968 ، وعُدل عدة مرات كان آخرها في 2016 .

نظام الحكم
ديمقراطي

مصادر الدخل القومي
اعتمد اقتصاد موريشيوس في مرحلة الاستعمار البريطاني على إنتاج وتصدير السكر لأوروبا، وبعد الاستقلال نوعت الحكومة تنويع مصادر دخلها الاقتصادي بتشجيع إقامة شركات لتقديم خدمات لوجيستية وتنمية القطاع السياحي، ومع الألفية الجديدة تطور الاقتصاد في موريشيوس بصورة واضحة وتنوعت مصادر الدخل لتشمل قطاعات جديدة كالتقنية والخدمات السياحية والتسوق.
كما تعد جزر موريشيوس من أهم المقاصد السياحية الفريدة على مستوى العالم نظرا للطبيعة الخلابة الموجودة بها .

المصادر :
- البنك الدولي: موريشيوس
- ويكيبيديا
- موقع CIA